Vroeger was alles beter! Utrecht had talloze brouwerijen gevestigd aan de Oudegracht. Zoals nu de café’s en restaurants bevoorraad worden door de bierboot, zo was de Oudegracht vroeger belangrijk als transportmiddel voor het gebrouwen bier van de diverse brouwerijen aan de gracht. In de 15e en 16e eeuw telde Utrecht vrijwel zeker60 commerciële brouwerijen (Kees Volkers, 2006), daar waar heden ten dage slechts brouwerij Oudaen en brouwerij De Leckere in Utrecht bier brouwen. Zaterdag 29 oktober a.s. staat de museumnacht Utrecht op het programma. Aan de rijke Utrechtse bierbrouwershistorie zal bij Het Utrechts Archief aandacht worden besteed met een heuse bierproeverij. Daarnaast is er een programma met Ronald Giphart over historisch eten en is er een Vockingworstbattle.
Kees Volkers, 2006, Wandelen over de Bierkaai, bierhistorische gids van Utrecht. Uitgeverij Aprillis, Zaltbommel.
Zie hieronder de tekst van de website van Het Utrechts Archief over de Museumnacht 2011.
Het Utrechts Archief duikt smakelijke schatten op in de geschiedenis van het eten. Gastheer is schrijver en kookliefhebber Ronald Giphart. Vergeten groenten, hoerendrekjes; met deze literaire smaaksensatie kun je het allemaal proeven. De Vockingworst laat zich van z’n beste en lekkerste kant zien. Een Vockingworstbattle bepaalt welke kok het best uit de voeten kan met deze beroemde Utrechtse worst. Is het de haute cuisine of de amateur? De leerling of de pronkheer, of de stadse tegen de provinciejongen? Deze topkandidaten worden door het publiek toegejuicht met – natuurlijk – groene en rode vockingworsten. Bij een hapje hoort ook een borrel en daar zorgt bierbrouwerij De Leckere voor, met negen verschillende soorten bieren uit alle hoeken van Utrecht kan iedereen z’n smaakpapillen testen en raden welk bier uit welk hoekje komt. Verder: een vette lounge met dikke hits. Om mee in de smaak te vallen…
Eet jezelf een weg door de tijd – een literaire smaakrevolutie
Door Ronald Giphart
Reis samen met literaire reus en kookliefhebber Ronald Giphart door de veelbewogen geschiedenis van eten in Utrecht; een culinaire smaakrevolutie die start in de middeleeuwen. Al etend reis je via de 17e eeuw door naar de 18e en 19e eeuw. Vergeten groenten, hoerendrekjes; je proeft het allemaal in deze historische smaaksensatie. In samenwerking met culinair historicus Lizet Kruyff.
De middeleeuwen
In de middeleeuwen was vasten een heel normale zaak, vooral voor de bisschoppen die Utrecht bewoonden. Vlees mocht tijdens de vastentijd niet gegeten worden. Vis daarentegen wel. Dit werd dan ook steeds populairder waardoor ook Jan met de pet op vaker vis at. Het was immers geen verboden goed, en goed verkrijgbaar.
17e eeuw
In de 17e eeuw kon er onderscheid worden gemaakt in de bevolkingsklassen. De rijken onderscheiden zich door zich terug te trekken op mooie buitenplaatsen. Deze buitenplaatsen hadden moestuinen waar groenten zoals sla werden verbouwd. Groenten werd dan ook gegeten door de elite. Een lekker groentehapje zoals een Groene Toert kan niet ontbreken aan deze mijlpaal in de voedselrevolutie.
18e/19e eeuw
In de 18e en 19e eeuw kwam er door de handel met het Caribische gebied veel suiker naar Nederland, en dus Utrecht. Er werden nieuwe non-alcoholische dranken gedronken: chocola, koffie, thee. Bij de dranken werden zoetigheden bereid. Niet alleen merengues waren populair bij de koffie. Men zette tijdens theekransjes ook graag zijn tanden in een lekker Hoerendreckje.
Vockingsworstbattle
Vockingleverworst is een authentiek Utrechts product en wordt al sinds 1891 geproduceerd volgens het originele recept. De echte Utregse Vockingworstbattle mag dan ook niet ontbreken op deze food night. De Vockingworst laat zich op de Museumnacht van z’n beste en lekkerste kant zien. Maar welke kok kan het beste uit de voeten met deze lekkernij? Is het de haute cuisine of de amateur? De leerling of de pronkheer, of toch de provincie die de stadsbewoner verslaat? De topkandidaten worden door het publiek toegejuicht met – natuurlijk – groene en rode vockingworsten. Jij bent de jury, dus kom kijken en eet een lekker hapje mee!
Dorstlessen
Blind proeven – bier van hier, of toch van daar?
In Utrecht kent elk plekje zijn biertje. Zo ook de plek waar Het Utrechts Archief nu gevestigd is. Op deze historische plek in het museumkwartier stond in de 11e eeuw de Paulusabdij, het oudste klooster van Utrecht. In een van de bijbehorende gebouwen van het klooster was het Brauwhuys gevestigd, waar met grachtenwater een heerlijk biertje door de Benedictijnen werd gebrouwen dat door alle lagen van de bevolking gedronken. De boedelinventaris maakt melding van onder meer een brauwketel, drije cuijpen, 9 mud mouts, drye mud garsten, een halff mud maet, twee manden daer men die garts mede draecht, een houten schup, omtrent ses last havers…. Naar eeuwenoud recept heeft Bierbrouwerij De Leckere in opdracht van Het Utrechts Archief het Paulus Abdijbier gebrouwen. Maar in Utrecht werd meer bier geproduceerd. Elk plekje kent zijn eigen biertje. Test je Utrecht kennis en les de dorst met een biertest. Raad blind van welke Utrechtse locaties de negen speciaal bieren afkomstig zijn.
Vette lounge
Om klokslag 12 uur komt het verleden terug bij Het Utrechts Archief. In de vette lounge serveert Het Utrechts Archief smakelijke oude hits. Krijg je daar trek van? Trek gerust wat uit de snackmuur. Daar vind je niet alleen eten, maar ook leuke food night gadgets zoals reproducties van oude recepten en andere oude bronnen.
Rondleidingen
Het Utrechts Archief organiseert elk uur rondleidingen door het pand. Aan de hand van de interactieve presentatie, de tentoonstelling Ouwe koeien! en de foto expositie Met liefde bereid, laten wij jou zien wat Het Utrechts Archief in huis heeft. In dit huis vol geschiedenis kom je niet alleen veel te weten over de geschiedenis van Utrecht, maar ook over je eigen geschiedenis. Wie bewaart die heeft wat! Maar wat is nou eigenlijk een archief, wat wordt er bewaard, en wat kan je er vinden over jouw geschiedenis? Ontdek het in deze rondleiding.
Om op te eten – maak je eigen historische krant
Maak tijdens de food night een eigen historische krant over jouw favoriete eetweetjes, foto’s en oude bronnen. Met een inlogcode neem je een duik in de grote collectie van Het Utrechts Archief. In een elektronisch dossier verzamel je alle gegevens. Personaliseer je krant en laat hem gratis afdrukken in de winkel van Het Utrechts Archief (t.w.v. € 2,50).
Museumnacht: 29 oktober
Waar: Hamburgerstraat 28
Tijd: 20.00 – 02.00 uur
Geplaatst opoktober 24, 2011
0